Trung Quốc vừa triển khai một chatbot AI mới mang tên Ngộ Không lên trạm vũ trụ Thiên Cung. Hệ thống này được thiết kế để hỗ trợ an toàn, điều hướng và phối hợp trong các hoạt động trên quỹ đạo, đánh dấu lần đầu tiên Bắc Kinh đưa mô hình ngôn ngữ lớn (LLM) vào nhiệm vụ không gian có người lái.
Theo tạp chí Wired, Ngộ Không – đặt tên theo nhân vật nổi tiếng trong tác phẩm Tây Du Ký – được chuyển lên Thiên Cung từ giữa tháng 7 và bắt đầu vận hành sau đó một tháng. Đây được coi là bước đi quan trọng nhằm nâng cao khả năng tự động hóa và giảm tải công việc cho phi hành đoàn trong các chuyến bay dài ngày.
Trong nhiệm vụ thử nghiệm kéo dài 6,5 giờ, chatbot AI đã đồng hành cùng ba phi hành gia, hỗ trợ họ lắp đặt thiết bị bảo vệ trạm khỏi rác vũ trụ, đồng thời tiến hành nhiều khâu kiểm tra định kỳ. Các thành viên trên trạm nhận xét, trợ lý ảo mới này “cung cấp nội dung rất toàn diện” và giúp công việc diễn ra trôi chảy hơn.
Theo Tân Hoa Xã, Ngộ Không được phát triển dựa trên một mô hình AI mã nguồn mở trong nước, sau đó được tùy chỉnh chuyên sâu để phục vụ nhu cầu đặc thù của ngành hàng không vũ trụ. Hệ thống tập trung vào dữ liệu bay và các tình huống khẩn cấp, nhằm hỗ trợ nhanh chóng và chính xác cho phi hành gia.
Ông Zou Pengfei, chuyên gia tại Trung tâm đào tạo phi hành gia Trung Quốc, cho biết: hệ thống có thể cung cấp thông tin hiệu quả cho những hoạt động phức tạp, hỗ trợ xử lý sự cố, nâng cao hiệu suất công việc, đồng thời đóng vai trò tích cực trong việc duy trì tâm lý ổn định cho các thành viên trong môi trường không gian khắc nghiệt.
Điểm đáng chú ý của Ngộ Không là kiến trúc hoạt động kép. Một module được cài đặt trực tiếp trên trạm Thiên Cung để hỗ trợ tức thì, trong khi module thứ hai đặt trên Trái Đất, đảm nhận nhiệm vụ phân tích chuyên sâu. Sự phối hợp giữa hai module giúp hệ thống có thể đưa ra các phương án xử lý tối ưu trong từng tình huống cụ thể.
Thực tế, Ngộ Không không phải AI đầu tiên xuất hiện trong môi trường vũ trụ. Trước đó, Trạm Vũ trụ Quốc tế (ISS) đã từng sử dụng robot Astrobee để hỗ trợ kỹ thuật và hệ thống CIMON nhằm cung cấp hỗ trợ tâm lý cho phi hành gia. Tuy nhiên, Ngộ Không khác biệt ở chỗ nó kết hợp nhiều tính năng tương tự các trợ lý ảo trên Trái Đất, nhưng được tối ưu hoàn toàn cho mục đích điều hướng và điều phối không gian.
Hiện tại, Thiên Cung đang vận hành như một phòng thí nghiệm vi trọng lực, phục vụ nhiều thí nghiệm khoa học mà Trái Đất không thể thực hiện. Trong kế hoạch dài hạn, Trung Quốc dự kiến mở rộng trạm để biến nơi đây thành một trung tâm trung chuyển cũng như cơ sở huấn luyện cho các sứ mệnh kết nối giữa Trái Đất và Mặt Trăng.
